Tampi chim nakin tampi ttuan a ttha deuh

Thursday, April 9, 2009

Kawlram le Democracy

Kawlram le Democracy

by Victor Khen Sang



Country - Mah color pawl hi Unicameral ahmang mi ram pawl an si.

Country - Mah adummi color pawl hi Bicameral ahmang mi ram an si.

Country - Mah color hi Upadi zong, parliament zong ngei lo mi ram asi.= Myanmar


Unicameral timi cu cozah uknak ah parliament ( legislature ) hi pakhat lawng ahmang mi pawl an si. Bianabia ah US ahcun House of Representative and Senate ti aum caah an nih an parliament hi pa hnih an si i Unicameral an si lo ti afiang. Cun China ram hi Unicameral State asi ve. Israel zong khi parliament pakhat te lawng aan ngeih i cucu KNESSET tiah an auh. Cucaah Unicameral State asi ve.


Bicameral timi cu parliament pahnih angeimi an si. Afawinak cun Upper House and Lower House ti khawh an si. Vuleicung ah ram thongchobik ah ai telmi hna Denmark, Norway le Sweden ram pawl hi Unicameral state an si hna.


Vuleicung pumpaluk ah hin parliament ngei lomi cu Kawlram ( Myanmar ) lawng asi i amah te lawng hi colour dang tein world map cung ah an cuan ter ve nak hi asi. Ramsual ah chiah mi North Korea, Belarus, Sudan, Cuba ti bantuk ram vialte hmanh parliament cu an ngei dih.


Kawlram hi U Nu chan ah khan cun Bicameral State asi nain 1974 in Ne Win nih Unicameral State ah aser than. 1988 in Ralkap nih uknak an laak i Martial Law timi ralkap upadi in an uk . Cun National Convention 1993 in an thok i upadi an ser pi hna. 2008 May thla ah mipi sin ah hnatlakpinak ( referendum ) an tuah i kan hlawh tling an ti caah 2010 ah 1993 i ansermi constitution ning cun Kawlram cu an uk than lai. Cutik ah Bicameral State kan si tiah vuleicung ah i thanh dawh an si.

Zeicatiah National Convention i an serning ahcun Upper House le Lower House umter dawh in an tial.


Atulio Kawlram ralkap uknak tang ahcun Vuanci = Minister hi 35 leng an um. Cun Head of State cu General Than Shwe asi i President zong asi chih. Cun Prime Minister tu cu General Thein Sein nih a tuan. Federal timi ram pumpi hruainak cu Bicameralism asi zong ah State le Division tete ahcun Legislature hi a um ve lai nain Unicameral cio si dawh an si. Cucu ram tampi ah an hman ve.


Cun Kawlram cu Ne Win nih Unicameralism in kum 26 chung hruai kan si hnu ah upadi sertu bu- parliament ( legislature ) um loin atulio uktu ralkap bawi pawl nih kum 20 an ka hruai hoi cang caah tukum cun kum 46 chung ralkap thluak/ ruahnak in uk mi ram kan si tinak asi.


Cucaah 1962 hnu in Kawlram ah achuak mi cu kan chuah ka in ralkap uknak in hruai mi ram ah thongtla bantuk in kan rak taang i kan rak nung tinak asi. Kawlram chung ummi minung hrim hrim hi kan lungput dan ( morality ) arawk tuk cang caah chikhat te ah Democracy uknak hi vun cohlang colh usih law a cohlan zia zong kan thiam men lai lo. Ruah lo pi in refugee in ramkip ( abik in democracy ram ah) an vun kan kuat cio hmanh ah " ti leng chuah nga " a fish out of water khi kan lo i ka ni ziak bak cio lo mi hin tuak khawh asi.


2003 ah Nobel Peace Prize ahmu mi Iran miphun Ms.. Shirin Ebadi nih achim mi cu " Neglecting democracy is more dangerous than nuclear weapon" ati. Aduhnak cu Daithlanh sual ahcun democracy cu nuclear hriamnam nak in tih anung deuh ati. Miphun ning pi in akan hrawk dih khawh. " Democracy is easy to swallow but hard to digest" an ti. Aduhnak cu ' Democracy cu fawitein dolh khawh asi nain ka pawpi nih arial ai harh ngai mi asi ' ti asi. Ahopoh nih kaa cio cun democracy, democracy ti khawh cio asi. Asinain democracy cu zeidah asi ti ah hal cio si usih law, zalonnak ati na, thanchonak ati colh na in kan um hna lai. Cucu illusory democracy timi alang ko tiah hmuh tung i kut in va tongh khawh tung lo mi ( Muthla hmuh bantuk ) asi kho mi asi.


Uknak an ti cang ahcun an biakmi phungki hmanh sathah in lamlai ah a that ngam mi ralkap uktu pawl le democracy hi ai tlak lo ngai mi asi. Kawlram cu kan ram hnulei ah India le Bangladesh an um i democracy ve ve an si. Cun ahmailei ah Thailand um i democracy asi ve ko. Achaklei in vuleicung Communist ram ah anganbik Tuluk ( China ) nih avun hren peng mi hi tuak tik ah Kawlram hi Democracy asi ve ahcun China caah cun a inn hnulei kutka phih piak tluk asi lai caah Kawlram democracy si ding hi a tih ngai ko lai ti cu afiang mi asi.


Cucaah Kawlram cu kum 20 chung upadi loin ralkap nih an kan hruai khawh mi hi Tuluk cozah hi orhlei kut an si i Kawl ralkap hi kehlei kut an si ti khawh asi. Tuluk nih hin democracy duh seh law 1988 buainak ah khan Kawlram hi atulio asining he hin abingtalet in a um kho mi asi.


Minung nih sermi uknak poh poh cu azultu hna he hmunkhat akal khawh lo poh ahcun uknak tha ti khawh asi lo. Cun zeibantuk uknak hmanh minung nih aser i minung nih ahrawk khawh than bantuk in minung thinlung put he akal ti kho mi kha a kalnak hmun zawn ahcun adik mi asi.


Upadi- Law timi cu nithong bantuk asi i ruah sur caan ah nithong na chinh i na kut in na lucung in nai khuh i na pum cin lo ding in nai ven/ nai khamnak asi. Asinain na kut in thatein na tleih lo ahcun na nithong kha thli nih achoih khawh, na thlak khawh caah chinh santlai lo asi kho.


Cucaah na nithong cu na duh ah na niamh deuh lai, na duh ah na santer deuh lai. A ruahsur hoih khan na pum na vennak lai.. Cucu minung hi kan sercia mi nithong in ka ni khamnak bantuk in kan sercia mi upadi zong in ka ni hruainak hi asi.


Ramchung minung kan lungput ( morality ) hi kan lucung in ruahsur mi asi i uknak hi mah ruah sur mi incun ka ni khamnak ding NITHONG ( umbrella ) cu asi. Cucaah Kawlram minung kan lungput ruahsur pi hin ka ni khamnak ding Democracy Nithong cu sangtuk in kan thlir sual maw / niamtuk in kan ni chinh sual maw ti mi kha a ruahsur hoih in zoh thiam ngai le i chinh thiam ngai kan hau. US/ Europe pawl cu sangpi in an thlir le ani chinh ko tung tiah alangpar hei zoh nak sawh in Kawlram ah anmah style in kan NITHONG rak thlir ve kha asi lo kho men mi asi. Zeicatiah an nih an ruahsur = lungput cu saupi arak kalcang mi asi caah ani ziak dan in ani chinh thiam khi asi kho cang ti kha kan theih kan hau.


Chanthar tulio vuleicung ramkip ah DEMOCRACY ti mi authawng tampi hmuh khawh asi cang. Mirum nih rumchin an duh i an rumnak kha ven an duh fawn tik ah sifak pawl kha lamchih peng an si. Cun sifak deuh le zapi nih thin hung in lamzawh in vun au asi tik ah mah sifak zeithei lo pawl hmang in uknak fir atim mi zong an karh hoi. Atulio vuleicung ral atho mi pawl zoh tik ah ( Iraq and Afghanistan ) hi democracy aherhcem maw an si tiah biahalnak um seh law an si cem hlei lo nain ziah hi ram hi biatak cem in US nih atuk peng ne? Zinan an ngei........ti asi hnga.


Kawlram hi US nih tuk in democracy hmuhter ding ah a bawm te hnga maw ti cu van i atla mi thimkua ah vulei in laa rak sawh ding bawh tluk asi ko hnga. Zeicatiah zinan a um lo, China tu cu Kawlram taang ah an bawh ko.


2010 Election hi cu akal thluahmahmi tlanglawng asi cang.. Kham awk atha ti lai lo. Kan Nithong cio cu kan samh kho lai lo nain an nih an Nithong cu an samh luaimai cang lai.


Last chance pakhat te kan ngeih mi cu an Nithong taang in merh piak/koih piak ding ah zapi nih an nithong tung kha tleih ahau. Ani ralring lai, vomsa nam phun in nam ani ziak lo, phungki hmanh an kah hna khah. Daitein um piak hna phun hi an celh rua lo. an umhar lai i anmah le anmah ani seh te lai. Than Shwe hi sau nguh dawh asi ti lo, Shwe Mann hi afim tuk lo mi asi. Maung Aye cu ralkap uniform he battalion kir i mipi cu mipi nih i hruai ko hna seh ati caah Than Shwe nih a uar lo mi pa asi.


Thein Sein hi mi lung thawng asi lem lo. BSO 5 hi anih minung/ a nih minung an ti hna caah ani tih viar. Cucaah Kawlram cu China nih a province pakhat tluk ah aser khawh asi.


2010 cun an sak cia dih mi inn chung ah Kawlram mipi kha khua an kan sak pi than lai.


Ai dannak cu; hlan kum 20 chung cu inn siloin thong chung ah an kan khumh. Cucu parliament um loin an kan hruai kha asi. Tu cu inn chung asi cang lai i akhan tete zong an dan lai, an tuah dih cia hmanh si seh law inn te asi ahcun Parliament ngei butein asi cang lai caah Unicameral or Bicameral asi ve cang lai. Hi ah hin duh sah tein an thlankhur ani cawh cio cang lai tinak asi.


Note: HIKA hi Original source a si. Format dang HIKA zong ah hin relkhawh a si.

=================
Life is like a book, everyday is new pages

Wednesday, April 8, 2009

Zophei Bible lehnak an timi kong ah


Zophei Bible an timi kongkau ah Ruah-awk

Vawlei cung ah hin holh hme tete pawl hi a tlau chin lengmang tiah BBC nih 2004 lio ah a rak chim bal. Nan theih cio ve ko lai. A ni thla le a zat ka diary ah ka rak ttial nain ka zoh tthan kho ti lo (holh 5000 leng a thi cang a ti ko rua). Nikum 2006 le tukum 2007 February thla veve ah Philippine Bible Society in consultant nih Bible lehnak tuanbia le lehning one-day seminar ah paper presentation a tuah mi a voihnih in ka kai ve. Cu ahcun BBC nih holh a thi cuahmah an timi hi an chim ve. Cu ti holh a thih cuahmah lio ah hin Bible Society nih holh phun tampi in Bible leh hi aa zuam ve. Cuti holh tampi in Bible an leh cu holh hme tete a hmang mi hna nih an holh cio in Bible hi hmang kho hna seh timi tinhnak kha biapi bik a si lo. Biapi bik a si mi tinhnak cu vawlei cung ah holh cu zat, cu bantuk phun, cu miphun nih, etc. hi tin ca (literature) an rak ngei timi hi hmunh ter (archives chiah) duhnak tu a si deuh. Hmailei vawlei can zeitik tiang dek a va hmunh lai, cu vawlei can a kal lengmang mi chungah holh zeizat dah a va lo/thi rih hnga? Cutikah holh phun zeizat, zeiholh, zeibantuk dah a rak um timi record (classics) caah a si deuh.
.
Zeicahdah holh hi chankhat hnu chankhat a thih lengmang? Atu lio vawlei cung thil kalning cu nan theih cio mi a si. Mi tamdeuh nih hman mi holh hi mi tamdeuh chinchin nih hman chin lengmang a si i mi tlawm te nih hman mi holh hi a hmang tu tlawm chin lengmang a si, a hnu ahcun a lo, a thi. Minung cu midang, hawidang, pawngkam he a pehtlai mi le a nungtti mi kan si. Kan ipehtlaihnak hi mah tiang lawng hi tiah rikhiah khawh a si lo. Tthan a herh mi kan si caah a khua, le pawngkam, a ram le a miphun, cun vawlei cung (locally, nationally, internationally) he pehtlaih a herh mi kan si. Cutin mitam deuh, zapi he kan ipehtlaihnak khawhnak ahcun zapi nih hman mi holh kha thiam le i hrawm chin lengmang a herh. Cucaah ahcun Zophai mi nih Haka, Falam, Tedim holh hna thiam kan herh ve. Kawl holh le Mirang holh, Japan holh, Tuluk holh tibantuk zong vawlei pi he kan ipehtlaih khawhnak caah kan thiam kan herh. Cucu vawlei le minung hawi he ipehtlaihnak ah a herh hrimhrim mi a si. Cuti kan ipehtlaih lo ahcun khua kan hmu lo, kan tthangcho lo tinak a si ko. Zapi nih ihrawm khawh mi holh le ca cu mi tamdeuh nih hman chin lengmang a si i, holh hme tete le ca cu a tlau chin lengmang nak hi minung kan nunning nih a kalpi mi hrimhrim si ko. Atu lio kan vawlei pi umtuning chungah hi bantuk in thil a kal cuahmah i holh a thih cuahmah nak a ruang bik cu minung kan nunning nih a herh hrimhrim mi (philosophical, logical ground) a si ko tiah ka ruah.
.
Cutin a si ahcun kan kokek holh hi tha kan pe kun lai lo maw? Kan pek hrimhrim lai, kan pek hrimhrim awk a si! Zophai holh thazaang a pe lo mi Zophai unau kan hmuh/hngalh hna ah hin ka ruh a ka ttam. Thantlang Haka i cozah rianttuan in maw, chawdawr in maw khua a sa mi Zophai mi nih nan fale Zophai kan kokek holh nan thiamter ti hna lo. Kawl lak ah Mandali le Zenkung khuasa mi zong nih kan kokek holh nan thiam ter ti hna lo. Nanmah chinchap nih nan aw pei le pei lo in nan fale cu Haka holh, Kawlholh in nan hei chonh chinchap hna! Maw ka nu!!! Atu lio Zophai mi ramleng ah a tthudir mi zeizatdah kan si cang hnga? Hi Zophai Biaruahnak ah hin a khuacio nih cazin pek khawh in i theihkhawh siseh law a ttha ngai hnga! Ramleng um Zophai unau vialte zong nih kan fale cio hi Zophai holh kan thiamter hna maw? Kan chungkhar ah kan holh maw? Kan fale kan kan cawnpiak, kan chim hna maw? Asi lo ah Mirang holh, Norway holh, Denmark holh, etc. cu dah nan chungkhar ah nan hman cio ko? Hihi Zophai mi vialte nih biatak tein ruah kan hau tiah ka ruah.
.
Cawnnak ah hin holh cawn hi a har ngai mi a si. Upat hnu le bang ahcun thiam a har tuk. Cawnnak hi chanchung rian zong a si. Kan innchungkhar i kan kokek holh kan hman peng i kan fale nih an thiam a si ahcun a man a sungtuk mi a si. Tuition fees tampi le can saupi pek hau lo in holh phunkhat an thiam tinak a si. Zophai holh thiamter hna ding kan si nain kan thiamter hna lo ahcun cucu nule pa palh bak a si i hruh kan conak zong a si. Chan a kal lengmang mi chungah Zophai kan fale zong nih cawnnak sangbik Ph. D. hna tampi an cawn can kan phan ve te lai. Khi tik can ah i, vawlei cung ramkip um mi Zophai mi vialte nih siseh, kan ram chung hmunkip i a tthudir mi Zophai mi vialte nih siseh, Zophai holh hi kan hman cio dih mi a si ahcun holh (language) pakhat in pomkhawh a si te lai. Zeicah tiah ramchung ramleng, vawlei cung hmunkip ah cu Zophai holh cu hman cio a si lai caah le cu holh a hmangmi minung zong kan tamchin lengmang lai caah cacawnnak i language requirement pakhat ah pomkhawh mi holh tiang kan dirhmun a si kho mi a si. Cucaah Zophai mi vialte nih khuazeika kan umnak hmun poah in kan kokek holh (Zophai holh) hi thiam le hman hrimhrim kan hau i cucu Zophai mi vialte caah a ngan ngai mi challenge a si.
.
Cucaah Zophai mi nih khuazei poah kan umnak kip ah kan kokek holh hman kan hau. Cu kan holh cu ca (literature) in chiah a hau hrimhrim mi a si. Hitin literature kan ngeih hrimhrim a hau timi zon ah hin hi kan ca (literature) lawng hi kan hman lai tinak hi biapi bik a si lem hnga lo.. Cunak in biapi deuh cu a cung i ka chim cang bantuk in hitin holh le ca kan ngei ve ti hi fiangte in chimkhawh le hmuhkhawhnak (kan miphun identity) lei tu khi a sullam deuh le a santlaihnak deuh a si lai. Atu lio kan dirhmun hin Zophai holh le ca lawnglawng hi hman va si ter chun hmanh u! Kan vawlei zeitluk in a bit lai le kan tefa caah lam a fiaktuk lai ding khi nan hmuhchung khawh cio ko lai.
Atu lio "Zophei Bible lehnak kong" tiah ceih cuahmah mi Kokek holh in Bible ca leh zong hi a cung i ka chim cia bantuk in a tthatnak tampi a um ko tiah ka ruah.
.
Sihmanhsehlaw, ka langhter cang mi thil kalning bantuk in hi rianttuannak nih a tinhmi le sullam kan ngeih ter ning, cun kan hmannak ningcang hna tu hi biapi deuh in ruah hau a si tiah ka ruah. A hman thiam a hau tinak. Atu lio ceih lengmang mi Bible ca hi zei holh poah in, zeiti lam poah in va chuak ko sehlaw cucu vawlei ah tuanbia pakhat a si ve ko. Zophai mi nih duh le hman a va si ahcun man ngei a si te ko lai i man a ngeih lo ahcun hmanlo a va si te ko lai. Cucu ahohmanh nih atu te in bia khiak in ri khiah khawh a si lai lo tiah ka ruah.
.
Rianttuan hi a ningcang tampi a um. Community-based rian le individual-based rian tiah hei ti ko ning law—cucu minung, miphun kan nunnak ah hin a biapi ngai tiah ka ruah. Vawlei cung cuanh tikah ah Democracy phung in aa hruai mi ram an tambik i atu lio ah a rumbik le a nuamhnak bik ram hna zong an si. Cu democracy ram hna a tthatnak le a nomhnak te cu "community-based" hruaining a si caah a si ko.. A sullam cu mipi nih theihpi mi le hnatlakpi mi, mi tam deuh duhnak le hna tlaknak in ttuan mi mipi duhnak le hnatlak mi rian a si caah a si. Atu ceih lengmang mi Bible ca leh mi hi a thawknak kong siseh, zeitluk dah ttuan a si cang timi zong Zophai mipi nih theih lo mi a si ko rua. Kei le bang cu atu lawngah lakhruak in a kong ka theih hi a si. Cucaah cun thil hi a ningcang te in a kal hi a tthabik tawn ko i duhbik mi zong a si, izuam bik mi zong a si. Thil hi ningcang te in kan ruah cio ding hi a biapi ngai tiah ka ruah.
.
A min ah "Zophei Bible" an ti kho lai lo e, Vuangtu ci caah a si ko e, tibantuk hna hi ngaichia bia bantuk a si tiah ka ruah. Fanu fapa kan ngeih cio tikah kan duhmi min te kan sak cio hna. Rian ttuanmi min (company min tbt) hna khi a ttuantu nih a duh mi min te a sak tawn ko. Cauk an ttial, an chuah tikah a chuahtu nih a duhmi min te a pek tawn ko. Kan fale, kan rianttuan mi min pek hi cu a ngeitu, a tuahtu right a si ko tiah ka ruah. Sihmanhsehlaw, mah le sining lo pi le mah le rian he aa tlak lomi min kha ilak phung zong a si lo. Cauk zong a chung i a sining kha a min he aa tlak lo i a sining lopi a si ahcun cucu ningzah awktlak tu a si lai. Cucaah min a satu nih kan min sakmi le ka sakmi a sining aa tlak maw ti hi biapi ngai in ruah a herh tiah ka ruah. Atu a kong ceih lengmang mi Bible caleh mi zong cu amah he aa tlakmi, amah nih a phut tawk min te kha a satu nih an sak ko lai ti hi thil kalning dawh cu a si.
.
A cunglei i ka langhter mi vawlei cung thil sining le chan tiluan chungah hin kan "Zophai holh in ca ngeih le hman hi atu lio kan sining ah a biapi maw? Zophai holh in ipumh le Pathian thangtthat hi a biapi ngaimi a si maw? Zophai holh in Bible ca ngeih zong hi a biapi bik ah kan chiah ding a si maw?" timi biahalnak hna i chan tiluan zohchih le khuatuak ngai in kan ruah a herh ngai tiah ka ruah. Vanram lam cu a bite i Hell lam cu a kau pi tiah kan ngakchiat lio an chim a tam ngai tawn. Atu bel hi cu bia an chim hi ka thei ti lo. Tuchan Zophai mi kan caah tah cu lambi le lamkau kong hi sullam a ngei maw? Asi lo ah Vanram lam cu a kaupi i Hell lam cu a bite ti deuh dah sullam a ngei deuh hnga?
.
L Sui K Ling

PS:
1. Mah ca hi 13 March 2007 ah Zophei Forum ah rak thlahmi a si.
2. Zung cattial a si lo i Biaruahnak hmun a si ko caah keimah duhmi, ahman deuh ko ka ti i Zophai mi nih kan min ah kan ilak deuh awk a si tiah nan sin ah voi 2 ka rak langhter cang mi biafang "Zophai" timi hi keimah bia zon poah ah ka hman i midang nih an ttialmi ka lak mi tu cu "Zophei" tiah ka ttial.

------------------------------
"The Greatest Hope of Society is Individual Character"

Tuesday, April 7, 2009

Atulio Kawlram lei thanwgpang

Source: Laiforum Mail (7 April 2009)


Dear, Ramkip um laihri tlai hna,

Kan kawlram lei thawngpang te te theih nan rak duh cio ttheu lai.

1. Kan lai hla sak thiam pawl an man hna

(a) Lai hla phuah thiam le hlasa thiam mi kan nau Samuel HratHmung cu April, 2009 zarhkhatnak ah ( Fantthen khua nu ) he tthitumhnak puai an tuah ti thawng kan theih.

(b) A tu lio i , lai hla sak ah a laar ngai mi Nungak Bilsung cu , March 2009 thok khan nungak a si ti lo, Nutung a si cang.  A pasal hi  Yangon i a um mi Pu.LalHmung a si.  kan lawmh pi hna.

(c) Kan lai tlang lawng si lo in kawlram chung huap in a min a thang mi hla sak thiam LengSungTinPar zong a rauh hlan ah , Va a ngei cang lai ti thawng kan theih. A pasal ding hi, Pu VaiSe le Pi MahKhin an fapa u pa bik ( a min ??) a si i , Japan ram ah engineer a kai lio mi a si.  April. 09 a zarhkhat ah khan  kap hnih nu le pa nih hna tlak pi nak zong an ngei cang ti thawng kan theih.

2. A tu lio thil man pawl

A tu lio kawl ram ah thil man a mah ning ti awk an si.

-Datsi Gallan 1= FEC 2.50  Ks- 3000/ Dizel  gallan  1= FEC 2.30 ks- 2300 an si.
- GSM mobile man cu ting 17 in  20 kar hrawng a si.
- Motor man an tla ngai te nikum 2008 lio i ting 500 hrawng a si mi Suzuki wagon R cu a tu ah ting 320 hrawng lawng a si,  2008 lio i, ting 120 a phan mi Nissan sunny cu, a tu ah ting 60-70 kar lawng a si. a dang motor phun pawl zong a man an tla dih hna.
-

Motor cit man
a. Yangon- mandalay   Ks- 10400- 9000 kar
b. Mandalay- hakha      ks- 16000/-
c. Mandalay- kalay       ks- 8000- 10000 kar.
d. Kalay- hakha            ks- 6000- 7000 kar
e. Kalay - tio                 ks- 8000- 12000 kar an si hna.

-Yangon khua chung taxi man an tla ngai.. Sule in N. dagan ks 3000 hrawng a si. khuachung lam neih nak te te cu ks- 1000/- in kal khawh a si.
- Yangon khua chung taxi an chia ngai hna ( aircon ) ai tel mi an um ti lo. a tam deuh cu CNG ti mi ( Gas) in mawngh mi deuh hi an si hna.
- 2008 kum ah Nagis thlichia nih kawlram thlang lei a deng ruang ahkhan Yangon khua zong fak ngai in a den ve. Yangon khuachung ah thingkung tamtuk a thluk caah, tukum thal ah Yangon khua cu kumdang nak in a lin khun.

Rawl ei man
 Yangon le mandalay kar motor ai dinhnak ah rawl ei ( sa phun 2 le vegetable phun 1 ) ah ks-2000/ saphun 1/ veg phun 1 a si ah cun ks-1500 a si. Mandalay le hakha kar cu ks-2000 in ks-2500 kar an si i, Tio le kalay kar tu cu ks-2500 a si.

Adangdang thil man pawl

a. facang   bag 1 ah               ks-12000 - 24500 kar an si . ( a phun a tam ngai hna)
b. Chiti      cuai 1 ah              ks- 3000-2500 kar a si.
c. Ngasa   cuai 1 ah               ks- 2500- 6000 kar an si..
d, Voksa   cuai 1 ah               ks- 3000- 6000 kar
e, arsa      cuai 1 ah               ks- 5500-6500 kar
f. arti /cawmpei ti pum 1  -    ks-90 in 100 kar
g.Lakphak ti   hrai 1              ks- 200/-
h. beer hrai 1                        ks- 500/-
i. thingthei hang pawl           ks- 400/-

3. Summer Camp

Kawlram ah April 13 in 18 kar hi yelawngpuai a si caah, zung kip le sianginn kip zong an khar cio hna lai, hi lio caan ah kan nau le kan fa le pawl an vaivun sual lai ti in khua kip um kan nu le kan pa le pawl khua khan nak in khua kip ah an mah le si khawh ning cio in camping le training tuah ding in an i tim lam cio hna, Yangon le mandalay um lai mi tam nawn zong lai tlang lei ah chungkhat tlawn ding in an va tlung ta cio hna, Tu kum Mandalay le Yangon kan lai mino pawl cu ( TanTaungkyi ) khua pawng ah summer camp ngeih ding in timhtuahnak an ngei ti thawng kan theih.

A cung lei thil man le thawng pang te te pawl hi Yangon le Mandalay khua 2 thil man deuh an si.

Kai lawm.

Thangzalian
Mandalay.

------------------------------
"The Greatest Hope of Society is Individual Character"

Sunday, April 5, 2009

All Chin Scholarship Foundation (ACSF)


Source: Laiforum mail on 5 April 2009

To : All Chin People in Abroad
From : All Chin Scholarship Foundation (ACSF)
: One Chin Organization (OCO), Yangon, Myanmar

Subject : Request
(1) To form OCO (ACSF) Regional Committee at your respective cities and countries
(2) To raise fund for sending Chin Students Abroad for Scholarship Award

In regard with above matter, ACSF aims to upgrade education by sending Chin youth to abroad (especially Chin youth living in
Myanmar) for scholarship award especially only for those who promise to return back to Chinland upon completion of
scholarship to dedicate and perform their outstanding quality for the benefit and development of Chinland and Chin People;
and for above purposes, All Chin Scholarship Foundation (ACSF) was thus formed by One Chin Organization (OCO) on 29 July, 2008 in Yangon.

Therefore, in order to carry out our mission, we would like to request all Chin people in abroad to form OCO Regional Committee at
your respective places and to raise fund for sending Chin Youth abroad for Scholarship award.

Yours Faithfully,

Signed:
Shui Hingz
Chairperson
x
Signed:
Ceu Bik Thawng
General-Secretary

Let us think of education as the means of developing our greatest abilities, because in each of us there is a private hope and dream which, fulfilled, can be translated into benefit for everyone (all Chin) and greater strength for our nation.

This isn't about any one person, or about anything, except the young Chin people who will benefit as a result!! They are our future, and one of the best investments a person can make. Besides, it assures you for the well-being and development of the future of Chinland and Chin people.

(Note -- Please continue to read more information attached in "PDF file" about how to form OCO Regional Committee; how to raise fund for scholarship; the birth of OCO, ACSF and its formations)

------------------------------
"The Greatest Hope of Society is Individual Character"

OUR GREAT REASON TO PRAISE

 
"Our Great Reason to Praise"

Kenny Chan, English Pastor, Chinese For Christ Church of San Jose

WORD OF GOD: 2 So she came running to Simon Peter and the other disciple, the one Jesus loved, and said, "They have taken the Lord out of the tomb, and we don't know where they have put him!"

15 "Woman," he said, "why are you crying? Who is it you are looking for?" Thinking
he was the gardener, she said, "Sir, if you have carried him away, tell me where you
have put him, and I will get him." 16 Jesus said to her, "Mary." She turned toward
him and cried out in Aramaic, "Rabboni!" (which means Teacher). 17 Jesus said, "Do not hold on to me, for I have not yet returned to the Father. Go instead to my
brothers and tell them, 'I am returning to my Father and your Father, to my God and
your God.' " 18 Mary Magdalene went to the disciples with the news: "I have seen the
Lord!" And she told them that he had said these things to her.

(John 20:2, 15-18, NIV)


In the passage in John 20:2, 15-18, we see the disciples' reaction and response to the news that His body "had been taken" (v. 2) and His appearing to Mary (v. 16-18). In terms of emotions and feelings, you could say they go from one extreme to the other like a pendulum: extreme sadness and grief (over His death), disbelief and bewilderment (over His missing body/empty tomb), and praise and joy (over His resurrection) all within a short period of time. Our church celebrated the Communion or the Lord's Supper recently. Communion is a time of remembering Christ's death on the cross yet rejoicing over His resurrection. I've noticed when our church celebrates Communion, it tends to be a rather somber event. It is a very serious event and should not be taken lightly. In fact, Paul warns us not to take the Lord's Supper flippantly (1 Cor. 12:27-28). Yet, it is also a time of celebration and rejoicing over Christ's victory over death and offers us new life in Him! That fact alone should fill us with great praise and lasting joy in our lives. However, one Christian author likens the atmosphere in some churches when they serve Communion to be "more like a funeral service of a fallen comrade than a celebration of the risen LORD." Let's not just celebrate Communion but more importantly, live our lives; let our lives be characterized by great joy and praise. Would others describe us as joyful or, would they instead use words like "serious, somber, and sober?" If you're a follower of Christ, no matter what else might be happening in your life, you have reason to celebrate and rejoice because of your salvation through His Son, Jesus Christ. That alone is enough to give God the loudest shout of praise!
 

Thursday, March 19, 2009

LAIMI le ORPHANAGE MINISTRY

Source: LAIFORUM
Posted mail on 16 March 2009

Dear Laiforum unau vialte hna,

Kawlram in kut kan tlaih hna.

Laiforum ah orphanage ministry he pehtlai in zawn nan ruahnak tampi nan van tialmi ka hmuh tikah nan cungah lunglomhnak tampi ka ngei. PT le laimi nan dawtnak a langhter. Pu/Tv. Van Biak Thang nih Chinland Guardian (15 Macrh, 2009) ah a van tialning ah laimi nih tuahmi ngaktah/hngakchia zohkhnehnak 50 tluk cu Cozah nih an kharpiak hna tiah a ti. Ramchung ummi nih thawngtheih kan i harh caah, a kan lauter, kan thin a kan phanter chinchin ve. Nan thlacamnak tampi kan herh taktak.

Mah le mah introduce hmasa hnu ah hi kong he pehtlai in ka ruahnak tlawmte in van tial ka duh ve. Dr. C. K. Hrang Tiam (Benny pa) ka si i, Yangon MEGST (Evangelical School) ah Theology department Head le Director - Post Graduate Studies (M.Th. D.Min.) tuan pahin hngakchia zohkhenhnak cu kum 2007 in kan thawk ve.

Atulio orphanage thawngpang he pehtlai in, hitin van tial ka duh. Dr. Siam Lian nih kan hnulei ah khan a phungchimnak ah hitin a chim i ka lung a ka ton ngai te, "Ngaktah cawmkennak hi Pathian nih a duhmi le thlua a chuahmi rian a si. Cucaah, kan khuami (Zaangtlang) cu hi riantuannak hi tuah cio dingin ka forhfial hna...Asi na belte in Khrihfabu (Church) nih hi riantuannak hi nan kan theihthiampiak lo caah mit kan aupi in, tha kan pe u law, kan dirkamh deuh uh" tiah a ti.

Si, hi bantuk riantuannak cu Pathian nih a duhmi le thlua a chuahmi a si taktak ko. Asinain, hihi Pathian rian a si caah kan i ralrin a herhmi tampi a um. Cinghngia (fox) lak a tlawngmi tuu (sheep) bantuk kan si hi kan philh lo a tha. Cun, thlarau tlau tlaihnak (zumlotu hna zumtu sernak hmun) hmun a si caah kan Cozah nih a rem ziar lomi a si zong kan theih a hau. Rul bantuk in kan fim i thuro bantuk in kan nun a nem zong a herh. Kan duhlo-kan huatmi thil le, kan thintawinak zawn zongah a herh ahcun kan i sumthiam a herh.

Thawngpang ka theih khawhtawk ah, atu lio kan boruak/sining (problem) ai thawknak hi kanmah ngaktah zohkhnehtu hna daithlan le tlamtlinlonak in ai thawkmi si dawh a si. Point tete in ka vantial lai.

1. Orphanage ministry hi sipuazi i a hmang tawk rak um dawh kan si. Orphanage pakhat cu ralkap le police nih an va hlathlai lio hna ah hngakchia pakhat nih piat (onion) a cheu kha meh ah an rak i meh kha an hmuh. A tuahtu pa nih le cellphone he um i, bawi ngaingai bantuk in a um an ti i, an mit a kem ngaite an ti.

2. Nungak no tete zuatnak hmun (the place of Child exploitation) ah an kan hmuhpiak: Atu lio kan sining ai thawknak pakhat rih cu mah cawmmi ngaktah chung in nungak 5-6 ai chiahmi hna um dawh kan si. Cucu, mizei Cozah poah nih an huat tukmi child exploitation phunkhat a si ve ko. Kan hnulei teah ka hawipa pakhat nih "Nan nih cu hngakchia tlawmte lawng zohkhneh ko hna uh mu. Hngakchia tampi ngeih hi nungak tampi ngeihnak sidawh asi ko hih" tiah capo biatak in a ka ti. Ruah setset tikah ningzak thil a si taktak ko. Cucaah, hmailei le bang ahcun nu (nu hmei maw, nu nawlngeihnak tamnak hmun) nih tuahmi deuh poah ah nu-hngakchia deuh zohkhenh le, pa (pa hmei (or) pa tavuan lakmi) tuahmi ah pa hngakchia deuh zohkhenh ah a thacem zong a si kho men. Zumlotu mithmuh ah thlankhur a liam deng cangmi putar pipi nih virgin i zuatnak hmun ah hmuhpiak mi a lo cang. Siangpahrang David a thih lai i virgin nungak note a taksa lumh tuah an fial bantuk phun hna lawh sual a fawi.

3. Abortion (Nau rawknak hmun) hmun ah hmuhpiak kan si hoi: Atu lio kan sining ai thawknak pakhat rih cu nungak no tete ngeihnak hmun lawng silo in naurawknak hmun ah hmuh kan si hoi. Naupawi ruangah naurawknak maw, asilo ah, a thli te i i tlunternak hmun ah hmuh kan si caah Acozah chimlo, mah le mah hmanh lungtlin a har ngaingai ko. Ngaktah hna mitthli hnawttu silo in an mitthli a chaptu a simi kan tam chin lengmang ko rua. Kan hnu ah ngaktah in a chuakmi nu a thitu pa cu hitin ka capoh. "Nang cu, nan nu an hliamh manhlo i a tha ngai ko cuh" tiah ka ti i a ka lehmi cu "Theihlo a si ko" tiah a ti. Ngaktah ministry in a chuakmi a thila (Married) tu tampi zong an lung a hring ngai ko cang rua.

Cucaah, hi rian kan tuannak ah cinghngia lak tuu kan si hi thei buin, ralring le Pathian mithmai zoh tein tuan le zohkhneh i zuam ko hna u sih. Zisuh nih a zultu hna cu, nan dinfelnak nih Farasi mi hna dinfelnak cu a lonhawk a si ati bantuk in kan pawngkam zumlotu hna nih kutdong in an kan sawhkhawh mi kan silonak lai van tialmi a si. Hi ca hi, a chungmi (Hngakchia zohkhenh vemi) bantuk in tialmi a si caah ahohmanh sawh hnawh mi ka ngei lo.

Ralrin kan thaimnak caah,

Dr. C. K. Hrang Tiam / Benny Pa
Yangon.

Note: HIKA zong ah relkhawh a si.

***

Friday, March 13, 2009

Interview with Salai Za Ceu Lian


Salai Za Ceu Lian he Itawnak
by Faiceu News Group, Malaysia


Na chuah keh nak na khua, na kum le na min na kan chim kho lai maw?

Ceupi: Dawtnak in Ceupi tiah an ka auh i ka full name cu Salai Za Ceu Lian asi. Ka semnak khua hi Aibur Khuahlun, ka tthannak le ka khua hi Leitak Khuathar a si. Ka chuah kum hi 1979, February 24. A tu hi Winnipeg khua Canada ram ah ka um.

A tu lio na sianginn kainak le na cawnmi, cun peh rih naa timh mi?

Ceupi: Atu lio ka cacawnnak hi The University of Winnipeg, Canada ah a si i Political Science le Rhetoric & Communication tiah Double Major in ka tuah hna. Rhetoric le Communication cu ka dih cang i atu hi Political Science, B.A. (Honours) Final Year ka tuah lio as i April ah ka dih lai. Dam in kan um cun a tu kum September thla hin Master peh ding in timhlamh nak cu ka ngei.

Kan Lai mino chung in u pa riantuannak le cawlcangh nak ah na min kan in theih ngaingai. Hi ah hin zeitik in dah na rak i tel ning hna asi? Zei ban tuk rian hna dah na rak ttuan na kan chim kho hnga maw?

Ceupi: Ka cawlcanghnak hi India ram New Delhi ka um hin aa thawk bik. A luancia mi ka cawlcanghnak tete le ka tlaih mi rian tete ka zoh tthan hna ah hin Pathian le ka miphun hawi hna sin ah lunglomhnak chim lo in ka um kho lo. Kum no te ka rak si in rian an rak ka khinh mi hi a tam ngai. Khua ka rak sak tti mi ka lai miphun hawi nih hin duhsak nak lianpi an rak ka ngeih ruang ah hmailei an ka nam lengmang i thazang an rak ka pek zungzal ti hi kaa fiang i an sin ah kaa lawm hringhran. Cun, kei zong nih rian pakhat an ka khinh cang ahcun ka ti kho lai lo ti mi lungput hrim ka ngei ve lo. Heh tiah kaa rak i zuam ve i ka ttuan pah bu in fimnak tampi le practical experiences tampi a ka pek i cu hna cu kei mah caah cun vawleicung zei ban tuk University ttha hmanh ah ka cawn khawh lo ding thilmansung an si. Ka rianttuan mi hna ahcun hei lut uh sih law, A tu lio ka tlaih mi rian hi America le Canada i a um mi Chin University sianghleirun pawl nih 2006 ah Indianapolis, America khua ah kan rak dirh mi Chin Student Union of North America (CSUNA) ah President ka ttuan, cun Chinland Guardian ah Comments Editor, CHRO nih chuah mi Rhododendron news ah associate editor hna le a tu ka sianginn kai nak University of Winnipeg nih an dirh mi Global College i student Advisory Board member hna ka si.

Delhi, India ka rak um lio i ka tlaih mi pawl rian hna cu Chin Student Union (CSU) ah General Secretary, Chin National League for Democracy (Exile) ah office manager le foreign affair ka rak tlaih, a tu lio kawlram ramleng um Media ah minthang le upatmi a si mi Mizzima News ah khin translator le tlangcungmi ramkhel kong ( ethnic political issue) hna ka rak tlaih, cun 2001 ah ramleng um mi tlangcungmi Mino vialte nih lungrual te in Chiangmai, Thailand ah kan rak dirh mi United Nationalities Youth League (UNYL) ah Chin mino aiawh in kaa rak i tel, cun India ram um mi Kawlram democracy ngah nak hnga caah tiah bu kip fonh in rak dirh mi Committee for Non-violent Action for Burma (CNAB) ah Assistant General Secretary, India ram um mi tlangcungmi pawl nih rak dirh mi United Nationalities Democratic Congress (UNDC) hna ah Secretary of Finance hna le Democratic Voice of Burma (DVB) nih Hakha holh in thawngthanhnak hna ka rak tlaih.

Na cawlcanghnak tete na kan chimh i kan i lawm. Biadang deuh ah, Kan Laica nak in Mirang ca in ca na ttial mi a tam deuh in kan theih i zei ruang bik ah dah asi?

Ceupi: Pathian dawtnak in kan Laica in cattial kho tampi kan ngei hna i ca zong an ttial lengmang mi ka hmuh. A tu lio kan miphun hna sining le dirhmun hi miphundang nih an kan theih tuk hlan a si caah ka target bik mi hi miphundang pawl hi an si ve rih. Cu ruang ahcun Mirang ca hin ka ti khawh tawk hin ka ttial lengmang rih nak hi asi. Miphundang hmai ah kan miphun sinak, vawleicung kan cuanh ve ning a au pi mi le a dir pi mi hi an tlawm tuk rih caah hin heh tiah ka caan ngeihchun hi miphundang pawl sin ah ka ti khawh tawk hman kaa tim rih i asi. Cun, full-time in sianginn ka kai, part-time in rian ka ttuan pah, a leng lei rian ka kemp pah mi a tam tik ah a caan hi ka ngeih mi a tlawm tuk ruang ah hin kan Laica hin ca ka ttial khawh rih lo nak asi. Kan Laiholh in ttial nak caan cu a um te ko lai. Lai article ttial a ka fial mi ka ttial piak khawh lo mi hna zong nih ka thei thiam hram hna seh ti zong ka duh.

Kan Lai mino chung in N.A ah sianghleirun akai mi pa zei zat hrawng dah nan si na kan chim kho lai maw?

Theihternak: A sau deuh ca ah a tangmi HIKA hin rel ding a si.

Note:
Mah ca hi Salai Van Za Bik nih Laiforum, Rungin, Metkhuabo, Zophei le SIB Forum hna ah March 2009 ah a thlahmi chungin lakmi a si.
*